ဢမ်ႇမီးလွင်ႈယွမ်းႁပ်ႉ လွင်ႈမူတ်းသႂ်သုင်: ၶွတ်ႉၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၶႂၢၵ်ႈဢွၵ်ႇ ႁႂ်ႈပဵၼ် ၽူႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ သီႇလီႇၵႃႇ ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ

လွင်ႈၵႄႈလိတ်ႈ လွင်ႈလူဝ်ႇ လွင်ႈမူတ်းသႂ်သုင် ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ လွင်ႈမႆႈ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ

ႁွင်ႈၽႃႇတတ်း ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ လႄႈ ႁူင်းၵၢၼ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈ တေႁဵတ်းႁိုဝ် ထိင်းသိမ်းလႆႈ လွင်ႈၵုမ်းၵမ် ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် လွင်ႈမႆႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉ။ ၼႂ်းတွၼ်ႈၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈၼၼ်ႉ ၶေႃႈတွပ်ႇမၼ်း ၵႆႉပၵ်းၸႂ်ၼိူဝ် လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်းပႆၢးႁၢင်ႈ ၶွင် ၶိူင်ႈသႂ်ႇတၢင်းမႆႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ semiconductor ၊ လွင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈ photovoltaic cell လႄႈ လႆၢးႁဵတ်းလႆၢးသၢင်ႈၼႂ်းႁွင်ႈၽႃႇတတ်း ဢၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းၼႆႉ မၼ်းလူဝ်ႇပႆၢးသၢင်ႈၼမ်မႃးလႄႈ လွင်ႈလူဝ်ႇတႃႇ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း quartz ဢၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းၼႆႉ မၼ်းသိုပ်ႇၼမ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ တႃႇတေၵႄႈလိတ်ႈ လွင်ႈလူဝ်ႇၵၢတ်ႇ ဢၼ်ၶဵင်ၶႅင်ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ၶွမ်ႊပၼီႊ ၶူဝ်းၶွင်ၶွတ်ႉ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ လျႅၼ်းယူင်ႇ၊လႆႈၶႂၢၵ်ႈၼမ်ႉၵတ်ႉ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၸွမ်းပိူင်မၼ်း။ ဢၼ်ၼႆႉ ၼပ်ႉသွၼ်ႇဝႆႉ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ တီႈယူႇ ၶမ်ႇပၼီႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ Silica crucible ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သူင်ႇၶူဝ်းၶွင် တင်းၼမ် လူၺ်ႈဢမ်ႇလူဝ်ႇ ယွမ်းၵၢၼ်ႉ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း ၽၢႆႇထၢတ်ႈ။

လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ သီႇလီႇၵူၼ်ႇ monocrystalline ဢၼ်မူတ်းသႂ်သုင်လႄႈ ပိူင်ပႆၢးထၢတ်ႈဢၼ်သုၵ်ႉသၵ်ႉၼႆႉ မၼ်းပိုင်ႈဢိင်ၼိူဝ် ၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၢင်ႇတၢင်းမႆႈၼၼ်ႉတႄႉတႄႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ယၢဝ်းၼၼ်ႉ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ဢမ်ႇမူတ်းသႂ် ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈၽႃႁိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈၶၢႆႉၵႂႃႇၼႂ်း ၼမ်ႉၸိူမ်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈမၼ်း ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၾႆးၾႃႉ လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းႁူင်းၸၢၵ်ႈၶဝ် လူဝ်ႇလႆႈမီး လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်တေၸၢင်ႊ ၶၢမ်ႇလႆႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် လူမ်းမႆႈ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ တေၵိုတ်းဝႆႉ လွင်ႈထၢတ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီး ဢဵၼ်ႁႅင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လူၺ်ႈလွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၶွင်မၼ်းၼမ်မႃးၼၼ်ႉသေ Southeast Quartz ၼႆႉ မၼ်းၵႄႈလိတ်ႈပၼ် လွင်ႈၶွင်ႉၶမ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းလွၵ်းၵၢတ်ႇလုမ်ႈၾႃႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁွင်ႈၽႃႇတတ်းလႄႈ ႁူင်းၵၢၼ်ၶဝ် လႆႈႁပ်ႉၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ဢၼ်မီးလွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈသုင် ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း ပိူင်ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၶေႃႈမုၼ်းပၢႆးၸၢင်ႊ ၶွင် ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ သီႇလီႇၵႃႇ ဢၼ်မူတ်းသႂ်သုင်

တႃႇတေႁပ်ႉပဝ်ႊလႆႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်လႆႈ ၽၢႆႇတႂ်ႈငဝ်းလၢႆးႁၢဝ်ႈႁႅင်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈထိင်းသိမ်း ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉယူႇ။ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ ၶွင်ႁိူဝ်းဢၼ်မီးတၢင်းမႆႈသုင်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈတႅပ်းတတ်းၸွမ်း လွင်ႈႁူမ်ႈပွင်း လွင်ႈမူၼ်ႉမႄး ၶူဝ်းၶွင်ထၢတ်ႈ၊

1. လွင်ႈလိူၵ်ႈၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇ လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႈပွင်းထၢတ်ႈ

လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ပိုၼ်ႉထၢၼ် ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ silica ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ မၼ်းဢိင်ၼိူဝ် ၼမ်ႉၵတ်ႉၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်တႄႇႁဵတ်းၼၼ်ႉ ၵမ်းသိုဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၶွမ်ႇပၼီႇ ၶူဝ်းၶွင် ၶွတ်ႉၸ် ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ Lianyungang ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း သၢႆးၶွတ်ႉ ဢၼ်မူတ်းသႂ် လႄႈ သီႇလီႇၵႃႇ ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉ ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်မူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢႆးႁဵတ်းဢွၵ်ႇမၼ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလႆႈၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ ဢၼ်မီးထၢတ်ႈ သီႇလီႇၵူၼ်ႇတၢႆႇဢွၵ်ႇသၢႆႉ ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ၼမ်လိူဝ် 99.9% ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လူၺ်ႈလွင်ႈထိင်းသိမ်း လွင်ႈမူတ်းသႂ်ပႆၢးထၢတ်ႈၸၼ်ႉသုင်ၼႆႉသေ ၶွမ်ႇပၼီႇၼႆႉ မၵ်းၶႅၼ်ႈဝႆႉ လွင်ႈမီးထၢတ်ႈလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ႁေႈဢႅၵ်ႉၵႃႇလီႇ မိူၼ်ၼင်ႇ သူဝ်ႇတီႇယမ်ႇ၊ လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈဢမ်ႇမူတ်းသႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢေႇသုတ်းၼၼ်ႉ လူတ်းယွမ်းပၼ် ၽေးလွင်ႈဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်မႃးယွၼ်ႉ လွင်ႈဢမ်ႇမူတ်းသႂ် ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးလႄႈ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇထၢတ်ႈ ဢၼ်မီးတၢင်းမႆႈသုင်ၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ် သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ဢၼ်ပိုင်ႈဢိင်လႆႈ တႃႇၵၢၼ်ငၢၼ်းပႆၢးၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ႁူႉႁၼ်လႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

2. လွင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ တၢင်းမႆႈ လႄႈ လွင်ႈၼိမ်သဝ်း ၽၢႆႇၵေႃႇသၢင်ႈ

ၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် လူၺ်ႈတၢင်းမႆႈ ၼႂ်းႁူင်းၸၢၵ်ႈၼႆႉ မၼ်းလူဝ်ႇ ၶိူင်ႈၶူဝ်း ဢၼ်တေထိင်းသိမ်းလႆႈ လွင်ႈၼိမ်သဝ်း ၽၢႆႇတႂ်ႈ လွင်ႈလႆႈထုၵ်ႇ တၢင်းမႆႈ ၶၢဝ်းယၢဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်းလိူၵ်ႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ silica ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉ ဢၼ် Southeast Quartz ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၼႄပၼ် လွင်ႈၶႂၢၵ်ႈတၢင်းမႆႈ ဢၼ်ဢေႇၼႃႇသေ ဢၼ်ပၼ် လွင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် တၢင်းမႆႈ ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁိူဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီငၢမ်း တီႈဢၼ်မႆႈ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး လိူဝ် 1100 တီႇၵရီႇသႄႇလီႇယႃႇသေ ၶဝ်ၸၢင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ လွင်ႈတူၵ်းသုမ်း ၶၢဝ်းပွတ်း ဢၼ်မီးႁိမ်း တီႈဢၼ်ၶူဝ်းၶွင် ၼိမ်သဝ်း မွၵ်ႈ 1700 တီႇၵရီႇသႄႇလီႇယႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈတၢင်းမႆႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၶၢမ်ႇလႆႈ လွင်ႈမႆႈလႄႈ လွင်ႈၵတ်း ဢၼ်ၵႆႉၵႆႉပဵၼ် ဢၼ်ပဵၼ် ၽိင်ႈပိူင် ၽႆးၾႃႉႁူင်းၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတႅၵ်ႇ၊

3. ၽႃၼႂ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်းလႄႈ လွင်ႈၵုမ်းထိင်းၽိဝ်ၼႃႈ

ၽိဝ်ၼႃႈၽၢႆႇၼႂ်း ၶွင် fused silica crucible ၼႆႉ မၼ်းမီးလွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇၵမ်းသိုဝ်ႈတင်း ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၸိူမ်ႈဝႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉၵတ်ႉၽိဝ်ၼႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းလမ်ႇလွင်ႈ တႃႇလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်မီးၼမ်ႉတွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွၵ်းလၢႆးႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ Lianyungang Southeast Quartz Products Co., Ltd ၶဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၵုမ်းၵမ် ဢၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼိူဝ် လွင်ႈၽႄႈၸွတ်ႇ ၽွင်မုၼ်ႈ လႄႈ လွင်ႈလိုၵ်ႉလမ်ႇ ၶႅပ်းၶႅပ်း ၼႂ်းၽႃႁိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃး။ ၽိဝ်ၼႃႈၽၢႆႇၼႂ်းမၼ်းၼႆႉ ႁဵတ်းဝႆႉႁႂ်ႈမၼ်း ၼႅၼ်ႈၼႃလႄႈ သတ်ႉတဵမ်ဝႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈၸပ်းၸပ်းၵၼ် ၶွင် slag ၼၼ်ႉ ဢေႇသုတ်းသေယဝ်ႉ လွင်ႈၸိုမ်းၶဝ်ႈ ၶွင် silicon ဢၼ်ၸိူမ်ႈဝႆႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၶိူင်ႈထၢတ်ႈဢၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႂ်း quartz matrix ၼၼ်ႉ ယွမ်းလူင်းၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈၽိဝ်ၼႃႈဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်ၼႆႉ ႁႄႉၵင်ႈပၼ်လွင်ႈ devitrification မိူဝ်ႈပႆႇထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢသၢၵ်ႈၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၶွင် ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉ ၶၢဝ်းယၢဝ်းမႃး။

ၵၢၼ်ၶႂၢၵ်ႈၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ လႄႈ လွင်ႈမၼ်ႈၸႂ် လွင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်း ၶိုၵ်ႉတွၼ်း

ၵၢၼ်ၶႂၢၵ်ႈၼႃႈၵၢၼ် ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ ၵႆႉၵႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၶူဝ်းၶွင် ဢမ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႊလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၵၢၼ်ၶႂၢၵ်ႈဢွၵ်ႇ တီႈ Southeast Quartz ၼႆႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇ ပိူင်ၵၢၼ် ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶွမ်ႇပၼီႇၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၸွမ်းၼင်ႇ ပိူင်ၸတ်းၵၢၼ် ISO ဢၼ်မီးပိူင်တၢႆ တႃႇႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၵူႊပွၵ်ႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း ပိူင်ပၢႆးၸၢင်ႊ ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၶွင်ၵျၢမ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊႁႃႁၼ်လႆႈ တဵမ်ထူၼ်ႈ တႄႇဢဝ် တီႈဢၼ်လႆႈမႃး မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း တေႃႇထိုင် ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ၊ ၵၢၼ်ႁူမ်ႈႁွမ်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ silica ဢၼ်လေႃးၵၼ်ဝႆႉ ၵူႈဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းလႆႈၶၢမ်ႇလွင်ႈထတ်းသၢင် တၢင်းယႂ်ႇလႄႈ လွင်ႈႁၼ်ႁၢင်ႈ ဢၼ်ၵုမ်ႇထူၼ်ႈ ၸွမ်းၵၼ်တင်း လွင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း လွင်ႈတဵၵ်းတဵင် လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ ၵွၼ်ႇပႆႇဢွၵ်ႇတီႈ ႁူင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လွင်ႈထတ်းသၢင် ဢၼ်ႁဵတ်းႁင်းမၼ်းလႄႈ လူၺ်ႈမိုဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်ႈၸႂ်ဝႃႈ ၽႃၼႃမၼ်း ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်၊ ၽႅၼ်ႇလိၼ် geometry ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ လႄႈ လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း ၵေႃႇသၢင်ႈ ၼႂ်းတၢင်းၼမ် ဢၼ်ယႂ်ႇလူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇတေၽဵင်ႇပဵင်း လွင်ႈတုၵ်းယွၼ်း လွၵ်းၵၢတ်ႇ ဢၼ်မီး တၢင်းၼမ် လႄႈ လွင်ႈတုၵ်းယွၼ်း ပၢႆးၸၢင်ႊ ဢၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းၼၼ်ႉ ၶမ်ႇပၼီႇၼႆႉ တေထိင်းသိမ်းဝႆႉ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်မီး သႅၼ်း ဢၼ်မီး ပိူင်တႅၵ်ႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ပၼ် တၢင်းလိူၵ်ႈ တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ မၼ်း တဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ် ၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈပၼ် ၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်ၶဝ်ၶႂ်ႈလႆႈ၊ တၢင်းၼႃၽႃ ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ပိူၼ်ႈ လႄႈ လွင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၽႅၼ်ႇလိၼ် ဢၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သၢႆၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းၼၼ်ႉ ပၼ်ၶႂၢင်ႉႁႂ်ႈ ၽူႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶဝ် ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်လၢမ်းၶၢတ်ႈလႆႈၼၼ်ႉသေ ႁူမ်ႈပွင်း ၼမ်ႉၵတ်ႉ တႃႇသူင်ႇၶူဝ်းၶွင် တင်းၼမ် တင်း လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႊလႆႈ တေႃႇ လွင်ႈလူဝ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ပိူင်တၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵၢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈ လႄႈ ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၵူႊမိူင်းမိူင်း ဢၼ်ၵုမ်ႇထူၼ်ႈ

ႁဵတ်းၵၢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၽူႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ Silica ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉ ဢၼ်တင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉသေ ၶွမ်ႇပၼီႇၼႆႉ ပၼ်တၢင်းၸွႆႈထႅမ် ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ဢၼ်ၵုမ်ႇထူၼ်ႈ ဢၼ်ၶႂၢၵ်ႈဢွၵ်ႇ လိူဝ်သေ လွင်ႈသူင်ႇၶူဝ်းၶွင် ပိုၼ်ႉထၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁပ်ႉႁွင်းဝႃႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း တၢင်းမႆႈဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈမီး ၽၢင်ႁၢင်ႈၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼႆသေ ၸုမ်းပႆၢးသၢင်ႈၶဝ် ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ လူၺ်ႈလွင်ႈထတ်းသၢင် လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶႅပ်းႁၢင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် လႆၢးႁဵတ်းလႆၢးသၢင်ႈ လွင်ႈၸိူမ်ႈၶူဝ်းၶွင် တႃႇပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် လွင်ႈတႅၵ်ႈ လႄႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ဢၼ်လီသုတ်းၼႆယဝ်ႉ။

ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်သူင်ႇဢွၵ်ႇၵူႈဢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈပႃးၸွမ်း ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွင်ႈမူတ်းသႂ်ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ လႄႈ ၽိုၼ်တၢမ်းငဝ်းလၢႆး ၵၢၼ်ၸၢမ်းတူၺ်း ၽႃႇတတ်း ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် တႃႇမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ မၼ်းႁဵတ်းၸွမ်း ပိူင်ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၸၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶူဝ်းၶွင် ၶွတ်ႉၸ် ၼႆႉ မၼ်းၵူၼ်ႇပင်း ၸဵမ်ပိုင်းလႄႈ ၶွမ်ႇပၼီႇ ၶူဝ်းၶွင် ၶွတ်ႉၸ် ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ လီႊယႅၼ်ႊယၢင်ႊ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈႁေႃႇ ဢၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈ တူၵ်းၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွၵ်းလၢႆး ႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈၶူၼ်းၶဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႄႉၵင်ႈပၼ် လွင်ႈတႅၵ်ႇယၢႆႈ လႄႈ လွင်ႈၶူၼ်းၶဝ်း ၽိဝ်ၼႃႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈ တေႃႉသူင်ႇ ၵႆၵႆၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶူဝ်းၶွင် ႁွတ်ႈထိုင် တီႈဢၼ် ၵူႊမိူင်းမိူင်း ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ တႃႇတေ တင်ႈဝႆႉ ၵမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လၢႆးတၢင်း ဢၼ်ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ် တႃႇ ၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၼႆႉ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် ၵၢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈ ၵၢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈ လုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈ တႃႇ ႁူင်းၵၢၼ် ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လႄႈ ႁူင်းၵၢၼ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး မိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၶေႃႈမၼ်ႈၵႅၼ်ႇ တႃႇလွင်ႈမူတ်းသႂ် ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ် လႄႈ လွင်ႈသူင်ႇၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ယုမ်ႇယမ်လႆႈ

လွင်ႈၶႂၢၵ်ႈၼမ်ႉၵတ်ႉ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ မၼ်းတၢင်တူဝ် လွင်ႈမၼ်ႈၵႅၼ်ႇ ၽႅၼ်ၵၢၼ် တႃႇတေသိုပ်ႇၵမ်ႉၸွႆႈ လိူဝ်သေ လွင်ႈယွမ်းလူင်း ပိူင်ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လူၺ်ႈလွင်ႈၶႂၢၵ်ႈၼႃႈၵၢၼ်မၼ်းသေ Southeast Quartz ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်ႈၸႂ်ဝႃႈ ၽၢႆႇၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႈၶဝ်ႈထိုင်လႆႈ ႁိူဝ်းၶွတ်ႉၸ် ဢၼ်ၸၢင်ႈႁႃႁၼ်လႆႈ၊ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ ၵၢၼ်ပႆၢးမၢၵ်ႇမီးၼႆႉ မၼ်းတႅတ်ႈတေႃးမႃးတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ လွင်ႈလႆႈ ၶိူင်ႈၶူဝ်း ဢၼ်ယုမ်ႇယမ်လႆႈ လွင်ႈမႆႈၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉလမ်ႇလွင်ႈတႃႇ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ႁႂ်ႈမီးၽွၼ်းလီၼၼ်ႉယူႇ။ ႁွင်ႈၽႃႇတတ်း လႄႈ ႁူင်းၵၢၼ် ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်လူဝ်ႇ ၶေႃႈမုၼ်း ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ၊ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ပၢႆးၸၢင်ႊ ဢမ်ႇၼၼ် ၶေႃႈမုၼ်း ၵႃႊၶၼ် ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီ ၵပ်းသိုပ်ႇ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇၶၢႆ ပၢႆးၸၢင်ႊ တႃႇတေ ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၶေႃႈတွပ်ႇ ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ တႃႇ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်မီး တၢင်းမႆႈ သုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တႃႇတေႁူႉလွင်ႈ သၢႆၶူဝ်းၶွင် ၶေႃႈမုၼ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ လႄႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈပူင်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈတူၺ်းလႆႈတီႈ ဝႅပ်ႉသၢႆႉ ၶွမ်ႇပၼီႇ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် တီႈ https://www.dnquartz.com/။